ಶಿವರಾತ್ರಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ. ಅದು ಆತ್ಮಜಾಗೃತಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಗುರು ಬಸವಣ್ಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಂಜರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಮರಿ ಗಿಳಿಯು ಹೇಗೆ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮವು ಲೋಕದ ಪ್ರಲೋಭನೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಲು ಭಕ್ತಿಯ ಪಂಜರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ “ಜಾಗೃತಿಯ ರಾತ್ರಿ”.
ನಾವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ಲೌಕಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನಾವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು—ನನ್ನ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕು ಸರಿಯೇ? ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥ ಏನು?
ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಬೇಕೆಂಬುದು ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದೇಶ.
ಉಪವಾಸದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ
ಅನೇಕರು ಉಪವಾಸ ಎಂದರೆ ಊಟ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿ “ಉಪ”ಎಂದರೆ ಹತ್ತಿರ, “ವಾಸ” ಎಂದರೆ ಇರುವುದು.
ಅಂದರೆ ದೇವರ ಹತ್ತಿರ ಇರುವುದು.
ಶರಣರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಬದಲು ದೇವರ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ದೇಹವನ್ನು ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಉಪವಾಸ.
ಕಾಮದಹನದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥ
ಶಿವನ ಕಾಮದಹನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಘಟನೆಯಂತೆ ನೋಡದೆ ಒಳಗಿನ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮದ, ಮತ್ಸರ — ಇವುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನನೇತ್ರದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಕಾಮದಹನ.
ರಾವಣ ಅಪ್ರತಿಮ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗದು; ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ವಿನಯವೂ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತಿಯ ಜಾಗ್ರತೆ
ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆ.
ಕಬ್ಬಿನ ಹಿದಿರೆ ಹೇಗೆ ಒಂದೇ ಕಿಡಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ತಪ್ಪಾದ ನಡೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಶರಣರು ಸದಾ ಸ್ವವಿಮರ್ಶೆ, ಅಂತರಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂರು ರೂಪಗಳ ಶಿವ
ನಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಶಿವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ:
1 ಪಂಚಭೂತ ಶಿವ — ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತ.
2 ಯೋಗಿರಾಜ ಶಿವ — ಮಹಾನ್ ಗುರು ಮತ್ತು ಸಾಧಕ.
3 ಪರಶಿವ — ರೂಪರಹಿತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮಾತ್ಮ.
ಶಿವರನ್ನು ಗುರುವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಶರಣರು ಪರಶಿವನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು ಜಾತಿಯ ಗುರುತು ಅಲ್ಲ; ಅದು ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿಯ ಸಂಕೇತ.
ನಿತ್ಯವೂ ಶಿವರಾತ್ರಿಯೇ
ಗುರು ಬಸವಣ್ಣ ಅವರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶರಣರಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲ—ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಶಿವರಾತ್ರಿ.
ದಿನನಿತ್ಯ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ, ಸದ್ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಕವೇ ಅವರ ಪೂಜೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ನಾವು ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು:
ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವುದು
ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಡುವುದು
ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವುದು
ಸದ್ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು
ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆ.
ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ Facebook ಪುಟ ಸೇರಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
https://www.facebook.com/basavamedia1/
