ಕುಂಕುಮ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ

ಶರಣರ ಕ್ರಾಂತಿ ಕುಂಕುಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು

ಬೆಂಗಳೂರು

ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಅರ್ಥವೇನು, ಅದು ಯಾರಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ನಿರಾಕೃತ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಕುಂಕುಮವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಣೀಕರಣ, ಲಿಂಗಭೇದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕೀಯದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮವು ಭಕ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿರದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಗುರುತಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಕ್ತಿ ಅಲ್ಲ, ದೃಶ್ಯ ರಾಜಕೀಯ

ಇಂದು ಬಿಜೆಪಿ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌, ವಿಎಚ್‌ಪಿ, ಬಜರಂಗ ದಳ, ಶ್ರೀರಾಮ ಸೇನೆ ಮುಂತಾದ ಹಿಂದು ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮುಖದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮ ತಿಲಕ ಅಥವಾ ನಾಮವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಕ್ತಿಯ ಸರಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅಲ್ಲ. ಇದು “ಈ ಜಾಗ ನಮ್ಮದು, ಈ ಗುರುತು ನಮ್ಮದು” ಎಂದು ಸಾರುವ ದೃಶ್ಯಾಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆ. ಕುಂಕುಮ ಇಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ; ಅದು ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತ.

ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಕುಂಕುಮ, ಆದರೆ ವಿಧವೆಗೆ ಶಾಪ

ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ನಮ್ಮದು ಎಂದು ದಿನನಿತ್ಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲೇ ವಿಧವೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗಂಡ ಸತ್ತ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಆಕೆಯ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಬದುಕು, ಆಕೆಯ ಬಯಕೆ, ಆಕೆಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ — all are declared irrelevant.

ಇದು ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ತ್ರೀಯ ಮೇಲೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಂಚನೆ.

ಕುಂಕುಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಶರಣರ ಕ್ರಾಂತಿ

ಇಂತಹ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವೇ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶೋಷಣೆಗೆ ನೇರ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು. ಬಸವಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿದ ಧರ್ಮವು ವೇದ–ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಭೇದವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಂತೆ ನೋಡುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು.

ಶರಣರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೌಭಾಗ್ಯವು ಕುಂಕುಮದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಶರಣತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಶರಣರು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಧಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದರು. ನೊಸಲಿಗೆ ವಿಭೂತಿ ಹಚ್ಚುವ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರು. ವಿಧವೆ–ಸೌಭಾಗ್ಯ ಎಂಬ ಅಸಮಾನ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನೇ ಅರ್ಥಶೂನ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು.

ಇದು ಸುಧಾರಣೆ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಧರ್ಮಸಂರಚನೆಗೆ ಎಸೆದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸವಾಲು.

ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತ ಗೊಂದಲ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರ

ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಂದು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೀರಶೈವ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ತಂತ್ರ. ವೀರಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಶೈವ–ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮ, ಗಂಧಾಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಿಭೂತಿ ಸಹಜ.

ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ ವೇದವಿರೋಧಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಆಚರಣೆ ವಿರೋಧಿ, ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಧರ್ಮ. ಶರಣರು ಮತ್ತು ಶರಣೆಯರ ನೊಸಲಿಗೆ ವಿಭೂತಿಯೇ ಅಂತಿಮ ಗುರುತು.

ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವ–ವೈದಿಕ ಹೇರಿಕೆ

ಇಂದಿನ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಡ ಸತ್ತ ಕೂಡಲೇ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮುತ್ತೈದೆಯಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯೆ ಆಕೆಯ ಹಣೆಯ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಳಿಸುವ ಕ್ರೂರ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಶೈವ–ವೈದಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಬಲವಂತದ ಹೇರಿಕೆ. ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತ ವಿರೋಧಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಅಜೆಂಡಾ, ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಯೋಗಭೂಮಿ

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮ, ಕೇಸರಿ ಧ್ವಜ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಭಜರಂಗಿ ಸಂಕೇತಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದುತ್ವ ರಾಜಕೀಯದ ದೃಶ್ಯ ಗುರುತುಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.

ಈಗ ಅವುಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಸವನ ನಾಡಾದ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗುರಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ: ಶರಣರ ಸಮಾನತೆ ತತ್ವವನ್ನು ಮಸುಕುಮಾಡುವುದು, ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮವನ್ನು “ಹಿಂದೂ” ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಗುರುತಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸುವುದು, ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಬೇಡ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

“ಲಿಂಗಾಯತರು ವೀರಶೈವರೇ, ವೀರಶೈವರು ಹಿಂದೂಗಳೇ” ಎಂಬ ಮಾತು ತಾತ್ವಿಕ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ.

ಬಸವ ಧರ್ಮದ ಕರಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ

ಕುಂಕುಮದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬಸವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಕರಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಬಸವ ತತ್ವವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಸುಧಾರಣೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಶರಣರ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಲಿಂಗಾಯತ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೋಷವಲ್ಲ; ಇದು ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಗಂಭೀರ ಅನ್ಯಾಯ.

ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಇಂದು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ನಾವು ಬಸವಣ್ಣನ ಶರಣರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಹಿಂದುತ್ವದ ದೃಶ್ಯ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಮೌನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೌನವೇ ಉತ್ತರವಾದರೆ, ಬಸವ ಧರ್ಮ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಆಯ್ಕೆ ನಮ್ಮದು

ಕುಂಕುಮ ಧರಿಸುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆ. ಆದರೆ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಧರ್ಮದ ಅಂತಿಮ ಗುರುತಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಶರಣ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಬಸವಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿದ ಧರ್ಮವು ಕುಂಕುಮದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ಕೇಸರಿ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಮಾನವ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಧರ್ಮ. ಬಸವನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕೋ, ಅಥವಾ ಕುಂಕುಮದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿಬಿಡಬೇಕೋ—ಆ ಆಯ್ಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಮೇಲಿದೆ.

ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಗುಂಪು ಸೇರಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
https://chat.whatsapp.com/HxAWJ403uVgK5HFZlxTVut