ಮುನಿಕುಲಕೆ ಸುಜ್ಞಾನ ಧರ್ಮ ಬೋಧೆ-1

ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಚಿಂತನೆ 23

ಲೇಪಿಸಿದಹಂಕಾರವೇ ಪಶು

ಯಾಪ ಕಂಭವೆ ಮನಸು ಪವನ

ಸ್ಥಾಪಿತವೆ ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶ ವಿವೇಕವೇ ಶಸ್ತ್ರ

ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಸುಜ್ಞಾನವಹ್ನಿ ಸ

ದಾ ಪುನೀತಮಯಾತ್ಮನಧ್ವರಿ

ಈ ಪರಿಯನರಿಹಿಸಿದನಾ ಪ್ರಭು ಮುನಿ ಜನಂಗಳಿಗೆ

ಚಾಮರಸನ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಬರೀ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನಾನುಭವ ಅಥವಾ ಅದ್ಭುತಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವಕಾರುಣ್ಯ, ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರ, ಅಜ್ಞಾನನಾಶ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋರಕ್ಷನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ದೇಹಸಿದ್ಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ದಾರಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅನಂತರ ಆತ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ, ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವರ ಅಂತರಂಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ಅವರ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಜ್ಞಾನಾಮೃತವನ್ನು ನೀಡುವ ಲೋಕಗುರುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. “ಮುನಿಕುಲಕೆ ಸುಜ್ಞಾನಧರ್ಮ ಬೋಧೆ” ಎಂಬ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಧಕರಿಗೆ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಜ್ಞಾನಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು ಅಲ್ಲಮನ ಅವತಾರಕಾರ್ಯದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ಬಂಧನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ವಿವೇಕದ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಅನುಭವಜ್ಞಾನ.

ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ “ಲೇಪಿಸಿದ ಅಹಂಕಾರವೇ ಪಶು” ಎಂಬ ರೂಪಕ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶು ಎಂದರೆ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾದರೂ, ಚಾಮರಸನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರೂಪಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಶು ಎಂಬುದು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಹಂಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರವು ಜೀವಿಯ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಒಂದು ಆವರಣ. ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ದೇಹಾಭಿಮಾನ, ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮಮಕಾರ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಸಂಪತ್ತು, ಸಾಧನೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡುವ ಗರ್ವ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಹಂಕಾರದ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು. ಗೋರಕ್ಷನ ದೇಹಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಚಾಮರಸ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದೇಹವನ್ನು ವಜ್ರದಂತೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಯೋಗಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅಪೂರ್ವವಾದರೂ, ಆ ಸಾಧನೆಯಿಂದ “ನಾನು ಸಿದ್ಧ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಂಡರೆ ಅದು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮವಿಸ್ಮೃತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದೇಹದ ಬಲಕ್ಕಿಂತ ಅಹಂಕಾರದ ಬಲವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.

“ಯಾಪ ಕಂಬವೆ ಮನಸು ಪವನ” ಎಂಬ ರೂಪಕವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಮನಸ್ಸು ಗಾಳಿಯಂತೆ ಚಲಿಸುವುದು; ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ, ಆಸೆಯಿಂದ ಭಯಕ್ಕೆ, ಭಯದಿಂದ ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಾಗುವುದು ಅದರ ಸ್ವಭಾವ. ಈ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸೇ ಜೀವಿಯ ಅನುಭವಲೋಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಹೊರಗಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಬಂಧನದ ಮೂಲವನ್ನು ಜೀವಿ ಕಾಣಬಲ್ಲ. ಚಾಮರಸನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಧನೆ ಕೇವಲ ದಮನವಲ್ಲ; ಅದು ವಿವೇಕದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

“ಸ್ಥಾಪಿತವೆ ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶ, ವಿವೇಕವೇ ಶಾಸ್ತ್ರ” ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವಾಕ್ಯವು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಅವನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಹಂಕಾರ, ಮಮಕಾರ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಮುಂತಾದ ಮನೋವಿಕಾರಗಳು ಜೀವಿಯನ್ನು ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಧನವೇ ವಿವೇಕ. ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠವಲ್ಲ; ಯಾವುದು ನಿತ್ಯ, ಯಾವುದು ಅನಿತ್ಯ, ಯಾವುದು ಸತ್ಯ, ಯಾವುದು ಭ್ರಮೆ, ಯಾವುದು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಯಾವುದು ದೇಹಾಭಿಮಾನ—ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅಂತಃಪ್ರಕಾಶವೇ ವಿವೇಕ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶ ಬಾಹ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕದ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು.

ಈ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನವು ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ ಸುಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. “ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಸುಜ್ಞಾನವಹ್ನಿ ಸದಾ ಪುನೀತಮಯ ಆತ್ಮನ ಧ್ವಜ” ಎಂಬ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪಕಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಗೆ ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಜ್ಞಾನವು ಅಜ್ಞಾನ, ಅಹಂಕಾರ, ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವಿಯ ತಪ್ಪು ಆತ್ಮಪರಿಚಯವನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. ದೇಹವೇ ನಾನು, ಮನಸ್ಸೇ ನಾನು, ಇಂದ್ರಿಯಾನುಭವವೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಗುರಿ, ನನ್ನ ಸಾಧನೆಯೇ ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಗಳು ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆತ್ಮನ ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನವು ಭಕ್ತಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನುಭವದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ತಳಿತ ತರುಲತೆ ಗುಲ್ಮತೃಣಸಂ

ಕುಲದಿ ಚರಿಸುವ ಖಗಮೃಗದ ಕಳ

ಕಳದ ಕಾನನ ಮಧ್ಯದಲಿ ಬರುತಿರ್ದ ಪ್ರಭುರಾಯ

ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. “ತಳಿತ ತರುಲತೆ ಗುಲ್ಮತೃಣಸಂಘ, ಕುಲದಿ ಚರಿಸುವ ಖಗಮೃಗದ ಕಳ” ಎಂಬ ಪ್ರಕೃತಿಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವು ಕೇವಲ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮರಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಹುಲ್ಲು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಜೀವಚೈತನ್ಯದ ವಿವಿಧ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಕರುಣಾದೃಷ್ಟಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಬೇಟೆಗಾರನ ಪ್ರಸಂಗವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೇಟೆಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಜೀವಕಾರುಣ್ಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಿರಾತನು ತನ್ನ ಬೇಟೆನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವುದನ್ನೇ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ; ಕೊಲ್ಲುವುದು ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ವಿಧಾನವೆಂಬ ಭ್ರಮೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದೆ. ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪಾಪದ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅವನ ಅಜ್ಞಾನ. ಆದರೆ ಚಾಮರಸನ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನನ್ನು ಹೀನಾಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಉಪದೇಶಾಮೃತದ ಮೂಲಕ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅಲ್ಲಮನ ಗುರುವಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಗುರು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವವನನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ತಪ್ಪಿನ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕಿರಾತನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿವಧೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಅವನಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ಹಸಿವು ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಸಿವು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯ. ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹಸಿವುಗಳಿವೆ—ಕಾಮದ ಹಸಿವು, ಅಧಿಕಾರದ ಹಸಿವು, ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಸಿವು, ಕೀರ್ತಿಯ ಹಸಿವು, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಹಸಿವು, ಇಂದ್ರಿಯಸುಖದ ಹಸಿವು. ಒಂದು ಹಸಿವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಿರಾತನ ಪ್ರಸಂಗವು ಕೇವಲ ಜೀವಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನೀತಿಬೋಧೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಆಸೆಗಳ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ಆತ್ಮಗ್ಲಾನಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮಗ್ಲಾನಿಯಿಂದ ದುರ್ಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚಾಮರಸ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂಸೆಯ ಕರ್ಮ ಹೊರಗೆ ನಡೆದರೂ ಅದರ ಮೊದಲ ಪರಿಣಾಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರೌರ್ಯವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಠಿಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಕಠಿಣವಾದ ಮನಸ್ಸು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಕರುಣೆ ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ಜೀವಿಯು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಚೈತನ್ಯದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂಸೆ ಕೇವಲ ಬಾಧಿತ ಜೀವಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಹಾನಿಯಲ್ಲ; ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವವನ ಆತ್ಮಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನೂ ಹಾಳುಮಾಡುವ ಕರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಜೀವಕಾರುಣ್ಯವು ಕೇವಲ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿಯಮವಲ್ಲ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿಯ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

“ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ಕೊಂದವನಿಗೆ ಕೊಲೆ ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪಲಾರದು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವು ಈ ಕರ್ಮತತ್ತ್ವದ ನೇರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಅನುಭವದತ್ತ ಸಾಗುವ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಯ ನೋವನ್ನು ತನ್ನ ನೋವಿನಂತೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಹೃದಯವೇ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಹೃದಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಜೀವಕಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಪರಸ್ಪರ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕೈ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜೀವದ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಹಿಂಸೆಯ ಮನೋಭಾವ ಸ್ವಯಂ ಕರಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಕಿರಾತನಿಗೆ ನೀಡುವ ಉಪದೇಶವು ಹೊರಗಿನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಅಂತರಂಗದ ಬೇಟೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಬದಲು, ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅಹಂಕಾರವೆಂಬ ಮೃಗವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ರೂಪಕ ಇಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. “ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಅಂತಃಕರಣಗಳೆಂಬ ಶುನಕಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೆಂಬ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಏಕೋಭಾವವೆಂಬ ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅಹಂಕಾರವೆಂಬ ಮೃಗದ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕು” ಎಂಬ ಆಶಯವು ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ತತ್ತ್ವಸಾರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನವೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೇಟೆನಾಯಿಗಳು ಪರಿಶುದ್ಧ ಅಂತಃಕರಣದ ಸಂಕೇತಗಳು; ಬಿಲ್ಲು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಸಂಕೇತ; ಬಾಣ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅಥವಾ ಏಕೋಭಾವದ ಸಂಕೇತ; ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾದ ಮೃಗ ಅಹಂಕಾರ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯ ಅರಣ್ಯವು ಕ್ರಮೇಣ ಅಂತರಂಗದ ಅರಣ್ಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಈ ರೂಪಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಅರಣ್ಯ. ಅದರೊಳಗೆ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ, ಚಾಪಲ್ಯ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ‘ಖಗಮೃಗಗಳು’ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗೋಚರ; ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ; ಕೆಲವು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹೊರಗಿನ ಬಲ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. “ನಿಶ್ಚಲ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಧನಸ್ಸಿಗೆ ಶರಪಂಚಕವನ್ನು ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿ ಆತ್ಮೈಕ್ಯದೃಷ್ಟಿಯೆಂಬ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹೊಡೆದು” ಎಂಬ ಸಾಧನಾ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಆತ್ಮವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವದ ಸಮನ್ವಯ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಬೇಟೆ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಾರಗಳ ನಾಶ; ನಿಜವಾದ ಜಯ ಎಂದರೆ ಹೊರಗಿನ ಜೀವಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸುವ ಜಯವಲ್ಲ, ತನ್ನೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸುವ ಜಯ.

ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಿರಾತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ನೀಡುವ ಉಪದೇಶವು ಗೋರಕ್ಷನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋರಕ್ಷನ ಸಮಸ್ಯೆ ದೇಹಸಿದ್ಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಿರಾತನ ಸಮಸ್ಯೆ ಜೀವಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಜ್ಞಾನ. ಒಬ್ಬನು ದೇಹವನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಂದ್ರಿಯಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅವುಗಳನ್ನೇ ಜೀವನದ ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಮೂಲಸಮಸ್ಯೆ ಒಂದೇ—ಸ್ವರೂಪವಿಸ್ಮೃತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಗುರುತ್ವವೂ ಒಂದೇ: ಸಾಧನೆಯ ಹೊರಗಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಜೀವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು.

ಕಿರಾತನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಕಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸುವುದು ಅಂತರಂಗದ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಕರುಣೆ ಉಪದೇಶದ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಜೀವಂತ ಶಕ್ತಿ. ಗೋರಕ್ಷನಿಗೆ ಅವರು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದಂತೆ, ಕಿರಾತನಿಗೆ ಕರುಣೆಯ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ದಾರಿಯಿಂದ ಸತ್ಯದ ಅನುಭವ ಸಾಧ್ಯವೋ, ಆ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಗುರು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಇದುವೇ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಉಪದೇಶಪದ್ಧತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

ಇಲ್ಲಿ ಚಾಮರಸನು “ಬಾಹ್ಯ ಬೇಟೆ” ಮತ್ತು “ಆಂತರಿಕ ಬೇಟೆ” ಎಂಬ ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಕಿರಾತನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಆಗಮನದಿಂದ ಆ ಬೇಟೆಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲು ಅಹಂಕಾರ ಬೇಟೆಯ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಹಸಿವಿನ ಬದಲು ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ರಕ್ತಪಾತದ ಬದಲು ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಹೊರಗಿನ ಅರಣ್ಯದ ಬದಲು ಮನಸ್ಸಿನ ಅರಣ್ಯ ಸಾಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯೇ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರೂಪಕಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆ.

ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಉದ್ಧಾರವೆಂದರೆ ಅವನ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬದಲಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅವನ ಜೀವನದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವುದು. ಕಿರಾತನು ಬೇಟೆಗಾರನಾಗಿರುವುದು ಅವನ ಹೊರಗಿನ ಗುರುತು; ಆದರೆ ಅವನೊಳಗೆ ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗಿದಾಗ ಆ ಗುರುತು ಅವನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಗೋರಕ್ಷನಿಗೆ ‘ಸಿದ್ಧ’ ಎಂಬುದು ಅವನ ಯೋಗಸಾಧನೆಯಿಂದ ಬಂದ ಗುರುತು; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಆ ಗುರುತನ್ನೂ ಮೀರಿ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಸ್ವರೂಪದ ಅನುಭವದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಚಾಮರಸನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಪರಿವರ್ತನೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಕಥಾನಾಯಕ. ಬಾಹ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ದೃಶ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಷ್ಟೇ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ “ಸುಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಅಂತಿಮ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾದ ರೂಪಕ. ಕಚ್ಚಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನಸ್ಸು ವಾಸನೆ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡಾಗ ಆತ್ಮಾನುಭವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಆರೋಗ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವೂ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮದ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಓದಬಹುದು. ಅಂತರಂಗದ ರೋಗಗಳು—ಅಹಂಕಾರ, ಮಮಕಾರ, ದ್ವೇಷ, ಹಿಂಸೆ, ಅತೃಪ್ತಿ—ನಿವಾರಣೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತಿ ಸಾಧ್ಯ. ಹೊರಗಿನ ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಿಯಸುಖದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ತೃಪ್ತಿ ಕ್ಷಣಿಕ; ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದ ಅನುಭವದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ತೃಪ್ತಿಯೇ ನಿತ್ಯ.

ಹೀಗಾಗಿ ಕಿರಾತನ ಪ್ರಸಂಗವು ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪಕಥೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಚಾಮರಸನ ಸಮಗ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾನವತಾವಾದದ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಜೀವಕಾರುಣ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಅಂತಃಕರಣಶುದ್ಧಿ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ವಿವೇಕ, ಆತ್ಮೈಕ್ಯದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರನಾಶ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸಾಧನಾಮಾರ್ಗದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಂತಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಹೊರಗಿನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ಬೇಟೆಗಾರನನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನ ಹೃದಯವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೋರಕ್ಷನಿಗೆ ದೇಹಸಿದ್ಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ಅದೇ ಗುರುದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಿರಾತನಿಗೆ ಜೀವಹಿಂಸೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಜೀವಕಾರುಣ್ಯದ ದಾರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಗುರುತ್ವದ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ: ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹೊರಗಿನ ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ, ವಾಸನೆ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ವಿವೇಕಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜಯಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸಿದ್ಧಿ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆಯ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಹಾಯೋಗಿಯಲ್ಲ; ಆತನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ, ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಕರುಣೆಗೆ, ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇಹಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಶಿವೈಕ್ಯಾನುಭವಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ವಿಶ್ವಗುರು.

ವಜ್ರದೇಹಿ-ಬಯಲದೇಹಿ ಮುಖಾಮುಖಿ-2

ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಗುಂಪು ಸೇರಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
https://chat.whatsapp.com/JtGWW38lyFrDf4kKL0aXGH