ಕೋಟಿ ವಚನಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದವು? ಸಿದ್ಧರಾಮರ ಒಂದು ವಚನದ ಸುತ್ತ

ಶರಣರು ಲಕ್ಷ, ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ವಚನ ಬರೆದರು ಅನ್ನುವ ಮಾತಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅರ್ಥ ಏನು?

ಬೆಂಗಳೂರು

ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಬೈಯುವಾಗ “ನಿನಗೆ ನೂರು ಸಲ ಹೇಳಿನಿ ” ಅಂತಿದ್ದರು. ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ಎಣಿಸಿ ನೂರು ಸಲ ಹೇಳಿದ್ರಾ? ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದರ ಅರ್ಥ ನಮಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು.

ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರ ಈ ವಚನ ಓದಿದಾಗ ನನಗೆ ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ನೆನಪಾದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಶರಣರ ವಚನಗಳ ಲೆಕ್ಕ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರದ್ದು ಸಾವಿರ, ಕೆಲವರದ್ದು ಲಕ್ಷ, ಕೆಲವರದ್ದು ಕೋಟಿ. ಮೊದಲು ವಚನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದೋಣ.

ಅಲ್ಲಯ್ಯಗಳ ವಚನ ಎರಡೆಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ.
ಅಪ್ಪಯ್ಯಗಳ ವಚನ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷದ ಮೂವತ್ತಾರು ಸಾಸಿರ.
ಎಮ್ಮಯ್ಯಗಳ ವಚನ ವಚನಕ್ಕೊಂದು.
ನೀಲಮ್ಮನ ವಚನ ಲಕ್ಷದ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾಸಿರ.
ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯ ವಚನ ಲಕ್ಷದ ಎಂಟು ಸಾಸಿರ.
ಎಮ್ಮಕ್ಕ ನಾಗಾಯಿಯ ವಚನ
ಮೂರುಲಕ್ಷದ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಸಾಸಿರ.
ಮಡಿವಾಳಣ್ಣನ ವಚನ ಮೂರು ಕೋಟಿಮುನ್ನೂರು.
ಹಡಪದಯ್ಯಗಳ ವಚನ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾಸಿರ.
ಮರುಳಸಿದ್ಧನ ವಚನ ಅರುವತ್ತೆಂಟು ಸಾಸಿರ.
ಇಂತಪ್ಪ ವಚನದ ರಚನೆಯ ಬಿಟ್ಟು,
ಹುಡಿಮಣ್ಣ ಹೊಯ್ಯದೆ ಮಾಬನೆ,
ಕುತ್ಸಿತ ಕಾವ್ಯಾಲಂಕಾರ ನೋಡುವರ ನೋಡಿ,
ಮಹಾದೇವ ಕಪಿಲಸಿದ್ಧಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ.

ಈ ಲೆಕ್ಕ ನಿಜವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಬನ್ನಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡೋಣ. ಒಬ್ಬ ಶರಣ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷ ವಚನ ಬರೆದರು ಅಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕುವರೆ ಸಾವಿರ ದಿನಗಳು. ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವಚನ ಬರೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಅದೂ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆವರೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುತ್ತಾ. ನಾವು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮೆಸೇಜ್ ಕೂಡಾ ಕಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೋಟಿ ಅನ್ನೋದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಲೆಕ್ಕ ಇರಲಾರದು.

ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅರ್ಥ ಏನು?

ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅರ್ಥ ಏನು? ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೋಡೋಣ.

ಮೊದಲನೆಯ ಉತ್ತರ. ವಚನಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1167-68ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಲಭೆ ಆಯಿತು. ಶರಣರು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗ ವಚನದ ಕಟ್ಟುಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು ಅಂತ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಶರಣರು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಉಳವಿಯ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದರು ಅನ್ನೋ ಕಥೆ ಇವತ್ತಿಗೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೂ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಕೋಟಿಯ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಕುತೂಹಲದ ವಿಷಯ ಇದೆ. ಆ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಶರಣರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ನಿಂತವರು ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧರಾಮರು ಬಸವಣ್ಣನಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದೂ ಇದೇ ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ. ಇದು ಕಾಕತಾಳೀಯವೇ? ಅಥವಾ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸೂಚನೆಯೇ? ಇದನ್ನು ನೀವೇ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ.

ಎರಡನೆಯ ಉತ್ತರ. ಇದು ಗೌರವದ ಭಾಷೆ. ನಾವು “ಕೋಟಿ ನಮಸ್ಕಾರ” ಅಂತ ಹೇಳ್ತೀವಿ. ಯಾರೂ ಕೋಟಿ ಸಲ ತಲೆಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಲಕ್ಷ, ಕೋಟಿ ಪದಗಳು ಗೌರವ ತೋರಿಸಲು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಉತ್ತರ ಕೋಟಿಯ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ, ಅರವತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರದಂಥ ಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೂರನೆಯ ಉತ್ತರ. ಈ ವಚನ ನಂತರ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಚನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಿತು. ಶರಣರನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಳುವ ವಚನಗಳು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಬಹುದು ಅಂತ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅನುಮಾನಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಸಿದ್ಧರಾಮರು ಇತರ ಶರಣರ ಕಾಲದವರೇ. ಅವರು ಎಲ್ಲರ ವಚನಗಳನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಎಣಿಸಿದರು ಅನ್ನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ನೋಡದೆ ಇದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಉತ್ತರ. ಬದುಕೇ ವಚನ. ಶರಣರಿಗೆ ವಚನ ಅಂದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ಕೂಡಾ. ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಅನ್ನೋದು ಅವರ ಮಂತ್ರ. ಮಾಚಿದೇವರು ಒಗೆದ ಪ್ರತಿ ಬಟ್ಟೆ, ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೌರ, ನೀಲಮ್ಮ ಬಡಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ತುತ್ತು ಊಟ ಒಂದೊಂದು ವಚನವೇ. ಹೀಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಕೋಟಿ ಕೂಡಾ ಕಡಿಮೆಯೇ.

ನನಗೆ ಅನಿಸುವುದು ಇಷ್ಟು. ಈ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಚನಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿರುವುದು ನಿಜ. ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗೌರವದ ಭಾಷೆ. ಅವುಗಳ ಒಳಗಿನ ಅರ್ಥ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹಳೆಯ ತಾಳೆಗರಿಗಳಲ್ಲೇ ಸಿಗಬೇಕು.

ಮದುವೆ ಕಾರ್ಡು ಮತ್ತು ಅಮ್ಮನ ಪತ್ರ:

ವಚನದ ಮುಖ್ಯ ಮಾತು ಇರುವುದು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ವಚನಗಳು ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇರುವಾಗ ಕೆಲವರು ಅಲಂಕಾರದ ಕಾವ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಂಥವರನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರು ಧೂಳು ಎರಚದೆ ಬಿಡುತ್ತಾನೆಯೇ ಅಂತ ಸಿದ್ಧರಾಮರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಗದ ಇದೆ. ಒಂದು ಮದುವೆಯ ಆಮಂತ್ರಣ. ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಅಕ್ಷರ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕ, ಸುಂದರ ಚಿತ್ರ.

ಇನ್ನೊಂದು ಊರಿನಿಂದ ಅಮ್ಮ ಬರೆದ ಪತ್ರ. ಕಾಗುಣಿತ ತಪ್ಪುಗಳು, ಸೊಟ್ಟ ಸಾಲುಗಳು. “ಮಗಾ, ಸರಿಯಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡು. ಚಳಿ ಇದೆ, ಸ್ವೆಟರ್ ಹಾಕ್ಕೋ.” ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಆದಮೇಲೆ ನೀವು ಯಾವುದನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತೀರಿ?

ವಚನ ಆ ಅಮ್ಮನ ಪತ್ರದ ಹಾಗೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಇದೆ, ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ, ನಿಜ ಇದೆ. ಸಿದ್ಧರಾಮರು ಬೈಯುತ್ತಿರುವುದು ಒಳಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹೊರಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಳೆಯುವ ಕಾವ್ಯವನ್ನು. ಅದಕ್ಕೇ ಅವರು “ಕುತ್ಸಿತ” ಅನ್ನೋ ಪದ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕಾವ್ಯವನ್ನೂ ಬೈಯ್ತಿಲ್ಲ. ವಚನಗಳಲ್ಲೂ ಸುಂದರ ಹೋಲಿಕೆಗಳು, ಹಾಡಿನಂಥ ಲಯ ಎಲ್ಲಾ ಇವೆ. ತೊಂದರೆ ಶುರುವಾಗುವುದು ಅಲಂಕಾರವೇ ಗುರಿ ಆದಾಗ.

ಆ ಕಾಲದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೆರೆತ ಕಷ್ಟದ ಕನ್ನಡ. ಓದಲು ಪಂಡಿತರೇ ಬೇಕಿತ್ತು. ಶರಣರು ಹಳ್ಳಿಯ ರೈತನೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದರು. ಈ ವಚನ ಆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿ.

ಇನ್ನೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಮನಿಸಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮರು ಚುಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಬರೆಯುವ ಕವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. “ನೋಡುವರನ್ನೂ” ಚುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮಂಥ ಓದುಗರನ್ನೂ. ನಾವು ಏನನ್ನು ಓದುತ್ತೇವೆ, ಏನನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತೇವೆ ಅನ್ನೋದೂ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ರೀಲ್ಸ್ ನೋಡುತ್ತಾ, ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ವಚನ ಪುಸ್ತಕ ಧೂಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಈ ವಚನ ನಮಗೂ ಹೇಳಿದ್ದೇ ಅನಿಸದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಗಮನಿಸಿ. ಅಲ್ಲಮರ ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಅಗಸರಾದ ಮಾಚಿದೇವರಿಗೆ. ಸಮಾಜ ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಿದ್ಧರಾಮರು ಬೇಕೆಂದೇ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದರೇ? ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆಗದು. ಆದರೆ ಓದುವಾಗ ಹಾಗೆ ಅನಿಸದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನು ಸಿದ್ಧರಾಮರು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇತರರನ್ನು ಹೊಗಳಿ ತಾವು ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಇವತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಫಾಲೋವರ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ. ಶರಣರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಒಬ್ಬರ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂತು ಮಾತಾಡಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಂಪತ್ತು ಅದು.

ಸಂಶೋಧಕರು ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿವೆ.

ಈ ವಚನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಯಾವ ಕಾಲದ್ದು? ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೇ?

ಎಮ್ಮಯ್ಯ ಯಾರು? ವಚನಕ್ಕೊಂದು ಅಂದರೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಏನು?

ಉಳವಿ, ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗದ ತಾಳೆಗರಿಗಳು ಎಷ್ಟಿವೆ?

ಸಿದ್ಧರಾಮರು ನಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಇಷ್ಟೇ, ಈ ವಚನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕದ ಹಾಗೆ ಓದಿದರೆ ಗೊಂದಲ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕಥೆ ಅಂತ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರೆ ಕಳೆದುಹೋದ ವಚನಗಳ ನೋವು ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮ್ಮನ “ನೂರು ಸಲ” ಮಾತಿನ ಹಾಗೆ ಓದಿ ನೋಡಿ. ಲೆಕ್ಕ ತಪ್ಪಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾಳಜಿ ನಿಜ.

ಕಳೆದುಹೋದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಕೆಲಸ. ಉಳಿದ ವಚನಗಳನ್ನು ಓದಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕೆಲಸ.

ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಗುಂಪು ಸೇರಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
https://chat.whatsapp.com/KwtAu0MkQzPIzsDZf3EOP6