ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ : ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಚಿಂತನೆ 17
ಚಾಮರಸನ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ ಕನ್ನಡದ ಲಿಂಗಾಯತ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವದ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಳಗೆ ಭಕ್ತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಆತ್ಮಾನುಭವ, ಶಿವತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನೇಕ ಆಯಾಮಗಳು ಸಮನ್ವಯಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಚಾಮರಸನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಶರಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹ, ಭೋಗ, ಬಂಧನ, ಲೌಕಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿ ಸಾಗಿದ ಮಹಾಸಾಧಕಿಯಾಗಿ ಅವಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಪ್ರವೇಶವು ಕಾವ್ಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಢಗೊಳಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿದೆ.
ಅನುಭವಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುದೇವರು ಸಾಧನಾಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಶರಣಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಅಂತರಂಗದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಅವರನ್ನು ಲಿಂಗದೇಹಿಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಮಹಾಮಣಿಹದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳನ್ನೂ ಕಳಚಿಕೊಂಡು, ದಿಗಂಬರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ತನ್ನ ಬಂಧುಬಳಗವನ್ನು ತೊರೆದು, ಊರನ್ನು ತೊರೆದು, ಗಿರಿಗಹ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿ, ಕಠಿಣವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಸದ್ಗುರುವಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಈ ಪಯಣವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವನ ಪ್ರಯಾಣವಲ್ಲ; ಅದು ಹೊರಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಅಂತರಂಗದ ಜಗತ್ತಿನತ್ತ ಸಾಗುವ ಮಹಾಪಯಣ. ಅವಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಶಿವಾನುಭೂತಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯೇ ಅವಳಿಗೆ ದಾರಿದೀಪ. ದೇಹದ ನೋವು, ಸಮಾಜದ ನಿಂದೆ, ಬಂಧುಗಳ ನೆನಪು, ಲೌಕಿಕ ಬದುಕಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ—ಯಾವುದೂ ಅವಳ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲಾರದು.
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಯಾರು? ಅವಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಳು? ಅವಳ ಸಾಧನೆ ಎಂತಹುದು? ಅವಳು ಈಗ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ? ಅವಳ ಮುಂದಿನ ಗತಿ ಏನು? ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಲ್ಲಮನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಕುತೂಹಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ; ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಆಳವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಯಸುವ ಜ್ಞಾನಿಯ ಅಂತಃಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಪ್ರಭುದೇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲ; ವೈರಾಗ್ಯದ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ಆತ್ಮಾನುಭವದ ಗಾಢತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಅನುಭವಮಂಟಪ ಪ್ರವೇಶವು ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಚಾಮರಸನು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಅವಳನ್ನು ಪಾರ್ವತಿಯ ತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಕ್ತಿಯ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಅರಿತು, ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಳು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳಂತೆ ಕವಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಅವಳು ಶಿವತತ್ತ್ವದ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪ್ರತೀಕ. ಅವಳ ಜೀವನವು ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ನಡೆಸುವ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದ ರೂಪಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳ ವೈರಾಗ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷವಲ್ಲ; ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ಷಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ನಿತ್ಯವಾದ ಚೈತನ್ಯದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದ ಆತ್ಮದ ಜಾಗೃತಿ.
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅವಳ ವೈರಾಗ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈರಾಗ್ಯವೆಂದರೆ ಸಂಸಾರದಿಂದ ದೂರವಾಗುವುದು, ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಕಳ ವೈರಾಗ್ಯ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಆಳವಾದುದು. ಅವಳಿಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ; ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ. ಅವಳು ತೊರೆದದ್ದು ಮನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಮನೆತನದ ಬಂಧನವನ್ನೂ ಹೌದು. ಅವಳು ತೊರೆದದ್ದು ದೇಹದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ದೇಹವೇ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನೂ ಹೌದು. ಅವಳು ತೊರೆದದ್ದು ರಾಜಸಿಕ ಜೀವನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅಧಿಕಾರ, ಸಂಪತ್ತು, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೌದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವಳ ವೈರಾಗ್ಯವು ಬಾಹ್ಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮೀರಿ ಅಂತರಂಗದ ಮುಕ್ತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ದೇಹದ ಕುರಿತು ಚಾಮರಸನು ನೀಡುವ ಚಿತ್ರಣವೂ ಇದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ಸುಖದ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಪಕರಣ. ದೇಹದ ಸೌಂದರ್ಯ, ಯೌವನ, ಭೋಗ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳೆಲ್ಲ ಕ್ಷಣಿಕ. ಆದರೆ ಆತ್ಮದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾಲದ ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಕಳಿಗೆ ದೇಹದ ಕುರಿತು ಇರುವ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಅಸಹಜವಾದ ವಿರೋಧವಲ್ಲ; ಅದು ದೇಹಾತೀತವಾದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವಳ ದಿಗಂಬರತೆ ಕೂಡ ಇದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಓದಲ್ಪಡಬೇಕು. ಅದು ಕೇವಲ ವಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗವಲ್ಲ; ಲೋಕದ ಕೃತಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಆತ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತ. ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು ಮುಖ್ಯವೆಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ ಅವಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ಪ್ರೇಮವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಅದು ಲೌಕಿಕ ಪ್ರೇಮದ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ; ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧದ ಅನುಭವ. ಅವಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನು ಹೊರಗಿನ ದೇವನಲ್ಲ; ಅವಳ ಅಂತರಂಗದ ಚೈತನ್ಯ. ಅವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ‘ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ’ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆ ದೇವರನ್ನು ಕರೆದಾಡುವ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ನಿತ್ಯಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಆತ್ಮದ ಕರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವಳ ಭಕ್ತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರೇಮವಾಗಿ, ಪ್ರೇಮ ಅನುಭವವಾಗಿ, ಅನುಭವ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಚಾಮರಸನ ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆಯ ಮಹತ್ವ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಸ್ವಾನುಭವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಚನಗಳ ಆಳವನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಚರಿತ್ರೆಯ ಘಟನೆಗಳ ಸರಮಾಲೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸದೆ, ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹಾಕಥೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಬಾಲ್ಯ, ಅವಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯ, ಅವಳ ವೈರಾಗ್ಯ, ಅವಳ ಶಿವಭಕ್ತಿ, ಅವಳ ಲೋಕತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣದತ್ತದ ಪಯಣ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಹಂತಗಳಾಗಿ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕಿನ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ನಡೆಸುವ ಆಂತರಿಕ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನುಭವಮಂಟಪದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿ ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯ ಶಿಖರಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಮನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ; ಅಕ್ಕಳು ಅನುಭವಸ್ವರೂಪ. ಅಲ್ಲಮನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಕಠೋರತೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಕ್ಕಳ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವದ ಉಷ್ಣತೆ ಇದೆ. ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಸಂವಾದ. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಸಾಧನೆಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಅಲ್ಲಮನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಕ್ಕಳು ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಚಾಮರಸನು ನಿಜವಾದ ಶಿವಭಕ್ತಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಗುರುತುಗಳಿಗಿಂತ ಅಂತರಂಗದ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಮುಖ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾನೆ.
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎರಡೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯ ಬದುಕಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ತನ್ನ ಆತ್ಮಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟಳು. ಅವಳ ಜೀವನವು ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬ, ದಾಂಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ; ಆ ಆತ್ಮಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಅವಳು ಯಾವ ಬೆಲೆಯನ್ನಾದರೂ ತೆರಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಕೇವಲ ಶರಣಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹಾನ್ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯಲ್ಲ; ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂತರಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರತೀಕವೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಚಾಮರಸನು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸೌಂದರ್ಯವು ದೇಹದ ಮೋಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಆ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ವೈರಾಗ್ಯದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಆತ್ಮಸೌಂದರ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಿಗಿಲಾದ ಅವಳ ಅಂತರಂಗದ ನಿರ್ಮಲತೆ, ದೇಹದ ಕಾಂತಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಅವಳ ಭಕ್ತಿಯ ಕಾಂತಿ, ಲೌಕಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಮಿಗಿಲಾದ ಅವಳ ಶಿವಪ್ರೇಮ—ಇವುಗಳೇ ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಚಾಮರಸನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಆತ್ಮಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಪಯಣವು ಕಲ್ಯಾಣದತ್ತ ಸಾಗುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪಯಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ, ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೆ, ದೇಹಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ, ಲೌಕಿಕ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಶಿವಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವಚೈತನ್ಯದತ್ತ ಸಾಗುವ ಮಹಾಯಾತ್ರೆ. ಅವಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾರಿಯೂ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಬಂಧನವನ್ನು ಕಳಚುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಕಟವೂ ಅವಳ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅನುಭವಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ಧಳಾದ ಸಾಧಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಚಾಮರಸನ ಕಾವ್ಯದ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ ಅವನು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ಹೇಳದೆ, ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ‘ನಾನು ಯಾರು?’, ‘ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಸಂಬಂಧ ಯಾರೊಂದಿಗೆ?’, ‘ದೇಹವೇ ನಾನು, ಅಥವಾ ದೇಹವನ್ನು ಮೀರಿ ಇರುವ ಚೈತನ್ಯವೇ ನಾನು?’, ‘ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಏನು?’, ‘ವೈರಾಗ್ಯದ ನಿಜಸ್ವರೂಪವೇನು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಕ್ಕಳ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಓದುಗರ ಮುಂದಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಕ್ಕಳ ಬದುಕನ್ನೇ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಚಾಮರಸನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ಯ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಚಾಮರಸನ ಕಾವ್ಯಕಲ್ಪನೆಯ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿ. ಅವಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ, ವೈರಾಗ್ಯವಿದೆ, ಜ್ಞಾನವಿದೆ, ಪ್ರೇಮವಿದೆ, ಧೈರ್ಯವಿದೆ, ಆತ್ಮಗೌರವವಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಅಚಲ ಹಂಬಲವಿದೆ. ಅವಳ ಪಯಣವು ಒಂದು ಮಹಿಳೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಪಯಣವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಮಾನವಕುಲದ ಆತ್ಮಮುಕ್ತಿಯ ಪಯಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಮನ ಜ್ಞಾನಪ್ರಭೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಳ ಅನುಭವದ ಜ್ಯೋತಿ ಒಂದೇ ಅನುಭವಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವಾಗ, ಚಾಮರಸನ ಕಾವ್ಯವು ತನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ಯನ್ನು ಓದುವುದು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವಳ ಮೂಲಕ ವೈರಾಗ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು, ಭಕ್ತಿಯ ಆಳವನ್ನು, ಆತ್ಮಾನುಭವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಾಗಿದೆ. ಚಾಮರಸನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವಳು ಆತ್ಮದ ಅನಂತ ಹುಡುಕಾಟದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ, ಶಿವಪ್ರೇಮದ ಶಾಶ್ವತ ಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಹೊಳೆಯುವ ಮಹಾಶರಣೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಗುಂಪು ಸೇರಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
https://chat.whatsapp.com/JtGWW38lyFrDf4kKL0aXGH
