ಬೀದರ್
12ನೇ ಶತಮಾನವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾಲಘಟ್ಟ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವು ಜಾತಿ, ವರ್ಣ, ಮೇಲು-ಕೀಳು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ಸಂಕೋಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳು ಕೆಲವೇ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ವತ್ತಾಗಿದ್ದವು. ವೃತ್ತಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಕೆಲವು ಕಾಯಕಗಳನ್ನು ಕೀಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರು, ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು, ಬಡವರು ಮತ್ತು ದೀನದಲಿತರು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಕೈಗೊಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ, ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಯಕದ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಮೂಲಕ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ದೊರೆಯಿತು. ಜಾತಿಗಿಂತ ಜ್ಞಾನ, ಜನ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಕಾಯಕ, ಆಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಅನುಭಾವ ಮತ್ತು ಅಂಧನಂಬಿಕೆಗಿಂತ ವಿಚಾರ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂತು.
ಈ ಮಹಾನ್ ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವ ಶರಣರು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಮಡಿವಾಳ ವೃತ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಶರಣರಲ್ಲ; ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ, ಧೈರ್ಯ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಶರಣ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಕಾಯಕವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕಾಯಕಯೋಗಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾಚಿದೇವರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಡಿವಾಳರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವ ಕಾಯಕವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಅದನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಧರ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ–ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಕಾಯಕ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದರು. “ಅರಸುತನ ಮೇಲಲ್ಲ, ಅಗಸತನ ಕೀಳಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು. ಜನ್ಮದಿಂದ ಯಾರೂ ದೊಡ್ಡವರಲ್ಲ, ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ನಡತೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ವೈಚಾರಿಕ ಸಂದೇಶ.
ಮಾಚಿದೇವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮ ಅವರ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ. ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ಬಸವಣ್ಣನವರಂತಹ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತದ್ದು ಅವರ ಜ್ಞಾನವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಜ್ಞಾನವು ಕೆಲವರ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವೇ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ಜೀವಾಳವಾಗಿತ್ತು. ಮಾಚಿದೇವರ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಇದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.
ಮಾಚಿದೇವರ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಮತ್ತು ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಜಂಗಮ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶಿವನು ತನ್ನ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತಿನ ಮೇರೆಗೆ ತೊಳೆಯುವಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಲ್ಲಿಗೆಮ್ಮಳ ತ್ಯಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಶರಣ ಪರಂಪರೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥನವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಕಾಯಕದ ಮೇಲಿನ ಮಾಚಿದೇವರ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕಾಯಕದ ಮುಂದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಖ–ದುಃಖಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದ ನಿಷ್ಠೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶರಣರು ಹಾಗೂ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತರ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿ ಮಾಡಿ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದು ಮಾಚಿದೇವರ ಕಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಮಡಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಗಂಟನ್ನು ಹೊತ್ತು ವೀರಘಂಟೆ ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥನಗಳು ಅವರ ಕಾಯಕದ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಯಕ ಮಾಡದೆ ಬದುಕುವವರು, ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವವರು, ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಅವರ ನಿಲುವು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ.
ಮಾಚಿದೇವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸಂಬಂಧವೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ಶರಣರು ಮತ್ತು ವಿಚಾರವಂತರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಮಡಿ ಹಾಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಶರಣ ಸಮುದಾಯದ ಶಿಸ್ತು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಅನುಭವ ಮಂಟಪವು ವಿಚಾರಗಳ ಮುಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರಂತಹ ಕಾಯಕನಿಷ್ಠ ಶರಣರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು.
ಮಾಚಿದೇವರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಹಿಪ್ಪರಿಗೆಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಭೀಮರತಿ ಹೊಳೆ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ದಾರಿಯು ಬಂದ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಶಿವಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆಂಬ ಕಥನವಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅವರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ಅಡೆತಡೆಗಳ ಮುಂದೆ ಹಿಂಜರಿಯದ ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದ ರೂಪಕವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಬಿಜ್ಜಳನ ಬಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಮಾಚಿದೇವರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ನೀಡದೆ, ಕಾಯಕದ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಡತೆಯನ್ನೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಮಾಚಿದೇವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಈ ಕಥನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಜ್ಜಳನಿಂದ ಬಂದ ಮೈಲಿಗೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ ಗಂಟನ್ನು ಕಂಡು ಅದು ಉರಿದುಹೋಯಿತೆಂಬುದು ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥನ. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಧಿಕಾರದ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
ಮಾಚಿದೇವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಬಿಜ್ಜಳ ಕಳುಹಿಸಿದ ಕುಂಟ–ಕುರುಡರ ಪಡೆಯ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಅವರ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಚಿದೇವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕುರುಡರಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕುಂಟರಿಗೆ ಚಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೀಡಿದರು ಎಂಬ ಕಥನವು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಬಿಜ್ಜಳ ಕಳುಹಿಸಿದ ಆನೆ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರನ್ನೂ ಅವರು ಎದುರಿಸಿ ಜಯಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಪ್ರತಿಮ ಧೈರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಥನಗಳ ಒಳಾರ್ಥವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅಧಿಕಾರದ ಬಲಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮಬಲ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಶಕ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾಚಿದೇವರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಹಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ, ಶರಣ ಧರ್ಮದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮಹತ್ತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅವರ ಹೆಗಲೇರಿತು. ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ, ಕಿನ್ನರಿ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ ಮೊದಲಾದ ಶರಣರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಶರಣ ಸಮೂಹದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತರು. ಅವರು ಕೇವಲ ಯೋಧರಲ್ಲ; ವಿಚಾರದ ರಕ್ಷಕರು.
ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ–ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಶವಾದರೆ ಶರಣರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಜೀವಂತ ದಾಖಲೆಗಳೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಚನಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯೇ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರು ತೋರಿದ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕನ್ನಡದ ವಚನ ಪರಂಪರೆಯ ಉಳಿವಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಕಲಚೂರ್ಯರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾ ಭೀಮಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ತಲ್ಲೂರು, ಮುರಗೋಡ, ಕಡಕೋಳ, ತಡಕೋಡ, ಮೂಗಬಸವ, ಕಾದರವಳ್ಳಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟಗಳ ಕುರಿತು ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಕತ್ತಿ–ಖಡ್ಗಗಳ ಯುದ್ಧವೆಂದು ನೋಡುವುದು ಅಪೂರ್ಣ. ಅದು ಒಂದು ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು. ಮನುಷ್ಯನ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕದ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿರಹಿತ ಸಮಾಜದ ಕನಸನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು.
ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ ಜಾತೀಯತೆ, ಅಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ದ್ವೇಷ, ಶ್ರಮದ ಅವಮೌಲ್ಯೀಕರಣ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯೋಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವವೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರ ಕಾಯಕದರ್ಶನ ನಮಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಯಕ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ರಮವೂ ಸಮಾಜಸೇವೆಯೇ. ರೈತನ ಕಾಯಕ, ಕಾರ್ಮಿಕನ ಕಾಯಕ, ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಕಾಯಕ, ಶಿಕ್ಷಕನ ಕಾಯಕ, ಪತ್ರಕರ್ತನ ಕಾಯಕ, ವೈದ್ಯನ ಕಾಯಕ, ಬರಹಗಾರನ ಕಾಯಕ—ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಕಾಯಕವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಮಾಜವೇ ನಿಜವಾದ ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾಚಿದೇವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದರು.
ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟವೂ ಇತ್ತು, ಕಾಯಕವೂ ಇತ್ತು, ಜ್ಞಾನವೂ ಇತ್ತು, ಸ್ವಾಭಿಮಾನವೂ ಇತ್ತು, ಶರಣ ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆಯೂ ಇತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಆರಾಧ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗದೆ, ಸಮಸ್ತ ಮಾನವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇವಲ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.
ಇಂದು ಅನೇಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಚಿದೇವರು ಆನೆಯನ್ನೂ ಸೈನಿಕರನ್ನೂ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ. ಆ ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಹೇಳುವುದು—ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆದರಬೇಡಿ, ಅನ್ಯಾಯದ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಡಿ, ಕಾಯಕವನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಬೇಡಿ, ಶ್ರಮಜೀವಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರ ಜೀವನ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಕಾಯಕವೇ ಸೇವೆ”, “ಸ್ವಾಭಿಮಾನವೇ ಶಕ್ತಿ”, “ಸಮಾನತೆಯೇ ಸಮಾಜದ ಅಡಿಪಾಯ” ಮತ್ತು “ವಿಚಾರವೇ ಮನುಷ್ಯನ ನಿಜವಾದ ಆಸ್ತಿ” ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವರು ತೋರಿದ ಧೈರ್ಯ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.
ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶರಣರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. ಆ ಮಹಾನ್ ಉದ್ದೇಶದ ಜೀವಂತ ಪ್ರತಿರೂಪವೇ ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು. ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವ ಸಾಧನವಿದ್ದರೂ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪವಿತ್ತು; ಅವರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕಾಯಕದ ಹೊಣೆ ಇದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕನಸಿತ್ತು; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದಾಗಲೂ ಅವರ ಹೋರಾಟ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ವಚನಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆಗಿತ್ತು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಶರಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅದು ಕಾಯಕದ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು, ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಕನಸನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಮಾಚಿದೇವರ ಜೀವನದರ್ಶನ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ—ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇರಲಿ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇರಲಿ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಇರಲಿ, ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂಕಲ್ಪ ಇರಲಿ.
ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವರು ಹೀಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣರಲ್ಲ; ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಕಾಯಕದರ್ಶನ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭೀಮರಕ್ಷಕ ಶರಣರು.
ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಗುಂಪು ಸೇರಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
https://chat.whatsapp.com/JtGWW38lyFrDf4kKL0aXGH
